Niewielka dziś Ścinawa ma starożytną przeszłość. Miasto należy do najstarszych ośrodków miejskich na Śląsku. Po raz pierwszy została wymieniona w źródłach 22 listopada 1202 r. w dokumencie papieża Innocentego III potwierdzającym czynsz płacony klasztorowi cysterek w Trzebnicy. Podobno książę śląski Henryk Brodaty wybudował tu w 1207 r. świątynię chrześcijańską, a następnie w roku 1215 nadał osadzie prawa miejskie. Prawdopodobnie też z jego inicjatywy doszło do założenia targu przy szlaku handlowym, co z czasem przyniosło rozwój gospodarczy tego terenu.

Kiedyś mieszkańcy miast, aby zabezpieczyć się przed agresorami, drążyli podziemne przejścia. Można było nimi wydostać się z oblężonego grodu, lub sprowadzić żywność, gdy przeciwnik chciał mieszkańców „wziąć głodem”. Od lat krąży w Ścinawie legenda o przejściu, którym mieszkańcy zamku mogli uciec z zagrożonego miasta. Miało ono prowadzić z zamku do zabudowań przyległych do plebani miejscowego kościoła. Opowiadano, że w owym korytarzu mieszka pewien mnich, który zapewne pilnuje zamkowego skarbu.