Muzea należą do tych placówek kulturalno – oświatowych, których data powstania w wielu przypadkach jest dyskusyjna, bądź wręcz trudna do ustalenia. Wynika to głównie z ich bardzo specyficznego charakteru jako miejsca gromadzenia zbiorów zabytków przeszłości. Nie rzadko mija długi okres czasu nim dana placówka muzealna doczeka się oficjalnego uznania przez władze.

Podobnie było ze ścinawskim muzeum regionalnym, które wprawdzie powołane zostało oficjalnie do życia w 1911 roku, ale początki gromadzenia jego zbiorów sięgają znacznie wcześniejszego okresu. Związane ono było z działalnością wytrawnego badacza przeszłości, ścinawskiego archeologa Gustava Ullrichia.

Wkrótce wokół powstałego muzeum skupiło się grono ludzi rozkochanych w historii miasta i okolicy. Uchwalony statut nadawał placówce prawa zakładu naukowo – badawczego, którego zadaniem było badanie prahistorii na obszarze Śląska, gromadzenie, przechowywanie zbiorów, ich popularyzacja, jak też ratowanie przypadkowych znalezisk wykopaliskowych.

Sytuacja lokalowa nie była zła. Mieściło się ono bowiem na poddaszu ratusza miejskiego. Z czasem ścinawskie muzeum zaczęło odnotowywać na swym koncie coraz poważniejsze osiągnięcia, badając stanowiska archeologiczne w okolicznych wsiach. Mimo to jednak, w 1933 r. wydarzyło się coś niespotykanego. Władze miasta postanowiły zamknąć placówkę. Jako główny powód podano, że nastąpiła pilna potrzeba wykorzystania pomieszczeń muzeum na inne cele. Wówczas archeolog Ullrich. był już bardzo chory. Ale jego współpracownicy nie pozwolili rozproszyć zbiory. Natychmiast przenieśli je do wieży dawnego budynku starostwa powiatowego i udostępnili zwiedzającym.

Po zakończenia II wojny światowej bardzo niewiele miejsca w programach szkolnych poświęcano historii regionalnej, pozostawiając nauczyciela samemu sobie. Znacznie szersze uwzględnienie problematyki regionalnej nastąpiło dopiero w latach siedemdziesiątych. Wtedy przy szkołach, jak grzyby po deszczu, zaczęły powstawać izby pamięci narodowej. Ruch ten w początkowym okresie tworzenia był być może spontaniczny, ale z biegiem czasu został zdominowany przez czynnik administracyjny, ponieważ coraz częściej nadzór szkolny rygorystycznie rozliczał szkoły z ich organizowania.

W ten sposób na siłę tworzono izby w szkołach, gdzie najczęściej odczuwano ogromną ciasnotę. W ścinawskiej Szkole Podstawowej nr 2 niewielką pracownię historyczną w której z trudem mieściły się przepełnione klasy, zabudowano szerokimi gablotami, wypełnionymi lamusem przedmiotów o różnej wartości historycznej. Utrudniało to realizację procesu dydaktycznego, nauczyciel z trudem znajdował miejsce dla siebie, a nie starczało go już choćby na mapę. Dyrektor szkoły Eugeniusz Łomnicki, widząc te problemy, pozyskał od władz miasta lokal w pobliżu szkoły i tam zorganizował w 1979 r. izbę pamięci. Z zachowanej kroniki wynika, że odwiedziło ją wiele delegacji z zakładów pracy, uczniów szkół z terenu gminy, a także wiele osób indywidualnych.

W dniu 17 września 2001 roku powstało Stowarzyszenie Społeczno – Kulturalne Ziemi Ścinawskiej „Mała Ojczyzna”. Już na pierwszym zebraniu pojawił się pomysł powołania do życia Muzeum Ziemi Ścinawskiej. Prezes stowarzyszenia, a zarazem jego założyciel, Andrzej Sitarski najpierw gromadził eksponaty w podziemiach swego sklepu, a następnie zbiory powiększyli mieszkańcy Ścinawy. Urząd Gminy udostępnił na ten cel pomieszczenia w dawnej szkole podstawowej przy ul. T. Kościuszki – ale tylko na cztery miesiące, ponieważ ścinawski zarząd planował w tym budynku utworzenie szkoły średniej. Członkowie stowarzyszenia, starsi mieszkańcy miasta, młodzież, a nawet dzieci ze świetlicy terapeutycznej, mieszczącej się w tym samym budynku, przystąpili wspólnie do zaadaptowania pustych sal lekcyjnych na muzeum.

Po trzech tygodniach prac było już wszystko gotowe. Uroczyste otwarcie muzeum odbyło się w dniu 25 stycznia 2002 r. Organizatorzy zaprosili wielu okolicznych mieszkańców, były obecne władze samorządowe i delegacje uczniowskie ze szkół w gminie. Uroczystość otwarcia uświetnił krótki występ Zespołu Folklorystycznego Ziemi Ścinawskiej. Pani burmistrz Stanisława Lewandowska wraz z Andrzejem Sitarskim, prezesem stowarzyszenia, dokonali uroczystego przecięcia wstęgi. Wygłoszono okolicznościowe przemówienia. Głos zabrali prezes stowarzyszenia, pani burmistrz i pan Edward Rippel, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Lubińskiej.

Rozpoczęło się zwiedzanie. Przy okazji zaproszeni goście delektowali się przygotowanym poczęstunkiem. W zwiedzaniu pomagali członkowie stowarzyszenia i uczniowie ścinawskich szkół, ubrani w stroje ludowe. Damian Dziuba, wówczas uczeń ścinawskiego gimnazjum, przygotował prezentację multimedialna o historii Ścinawy.

Cała ekspozycja została podzielona na 3 części:

1 sala - dokumenty, fotografie, mapy i wydawnictwa ścinawskie.

2 sala - przedmioty gospodarstwa domowego, sypialnia, itd.

3 sala - rzemiosło i rolnictwo.

Po okresie 4 miesięcy, kiedy minął czas dzierżawy, w księdze pamiątkowej znalazło się wiele wpisów. Szacuje się, że przez sale wystawowe przewinęło się około 2000 osób głownie uczniowie miejscowych szkół, mieszkańcy z terenu gminy i liczni gości z zagranicy. „Pod pretekstem utworzenia szkoły średniej w tym budynku – mówi prezes Sitarski - otrzymaliśmy wypowiedzenie na wynajmowanie tych pomieszczeń. Na nic zdało się tłumaczenie, że możemy się wyprowadzić, kiedy zapadnie ostateczna decyzja w sprawie szkoły”. Osoby, które czynnie uczestniczyły w tworzeniu muzeum, rozpoczęły pakowanie eksponatów ze łzami w oczach. Żal było entuzjazmu i inicjatywy wielu ludzi.

Dziś, po sześciu latach, sprawa ścinawskiego muzeum pozostaje nadal nierozwiązaną. A tymczasem pan Sitarski stale gromadzi przedmioty z naszej przeszłości. Jego zbiory wciąż ogląda wiele osób, przeważnie dawni mieszkańcy miasta i okolic.

Warto zauważyć, że zbliżenie do struktur europejskich i początek nowego tysiąclecia niosą wielkie i odpowiedzialne zadania społeczne i wychowawcze. Najważniejsze z nich to rozwijanie lokalnego i regionalnego patriotyzmu, przywiązania do swojej ojcowizny, poczucia więzi z przeszłością, teraźniejszością i przyszłością swojego miejsca zamieszkania. Mam nadzieję, że tym problemem zainteresują się ponownie mieszkańcy miasta i najbardziej do tego powołani przedstawiciele gminy. A piękna idea muzeum regionalnego w naszym mieście doczeka się realizacji.

cdn.